Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, Project Vault sẽ kết hợp khoảng 1,67 tỷ USD vốn tư nhân với khoản vay 10 tỷ USD thời hạn 15 năm từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ (Ex-Im Bank). Hội đồng quản trị Ex-Im Bank dự kiến sẽ bỏ phiếu phê duyệt khoản vay kỷ lục này vào cuối ngày 2-2. Nếu được thông qua, đây sẽ là thương vụ tài trợ lớn nhất trong lịch sử ngân hàng này. Kho dự trữ khoáng sản mới được thiết kế hoạt động theo mô hình tương tự Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ, nhưng thay vì dầu thô, trọng tâm sẽ là các khoáng sản quan trọng và đất hiếm như gallium, cobalt và các kim loại chiến lược khác - những nguyên liệu không thể thiếu trong sản xuất pin, thiết bị điện tử, động cơ máy bay, xe điện và các sản phẩm công nghệ cao.

Giới chức Mỹ cho biết, hiện Washington đã có một kho dự trữ khoáng sản phục vụ lĩnh vực quốc phòng, song chưa từng xây dựng một kho dự trữ quy mô lớn dành cho nhu cầu dân sự. Vì vậy, Project Vault được xem là kho dự trữ khoáng sản chiến lược đầu tiên của Mỹ hướng tới khu vực tư nhân, với mục tiêu ổn định chuỗi cung ứng cho các ngành công nghiệp then chốt như ô-tô, hàng không vũ trụ, công nghệ và năng lượng.

Dự án đã thu hút sự tham gia của nhiều tập đoàn lớn, trong đó có General Motors, Stellantis, Boeing, Corning, GE Vernova và Google. Ba công ty thương mại hàng hóa là Hartree Partners, Traxys North America và Mercuria Energy Group sẽ đảm nhận vai trò thu mua nguyên liệu thô để bổ sung vào kho dự trữ. Theo cấu trúc dự kiến, các doanh nghiệp tham gia sẽ cam kết mua một lượng khoáng sản nhất định với mức giá tồn kho được xác định trước, đồng thời trả các khoản phí ban đầu. Project Vault sẽ tiến hành mua và lưu trữ khoáng sản, trong khi các doanh nghiệp chịu chi phí duy trì liên quan đến lãi vay và lưu kho. Trong điều kiện bình thường, các doanh nghiệp có thể rút dần nguyên liệu và bổ sung trở lại sau đó; còn trong trường hợp xảy ra gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng, họ sẽ được quyền tiếp cận toàn bộ lượng khoáng sản dự trữ.

Giới chức Mỹ coi đây là một cơ chế ổn định, giúp kiềm chế biến động giá, giảm áp lực cho doanh nghiệp và hạn chế nguy cơ gián đoạn sản xuất, trong bối cảnh thị trường khoáng sản toàn cầu ngày càng chịu tác động mạnh từ yếu tố địa chính trị. Nỗ lực này được thúc đẩy mạnh mẽ sau khi Trung Quốc - quốc gia đang kiểm soát phần lớn hoạt động khai thác và chế biến đất hiếm trên thế giới - siết chặt xuất khẩu một số khoáng sản quan trọng vào năm ngoái. Động thái của Bắc Kinh đã khiến nhiều nhà sản xuất Mỹ phải điều chỉnh hoặc cắt giảm sản lượng, làm gia tăng lo ngại về mức độ phụ thuộc của chuỗi cung ứng Mỹ vào Trung Quốc.

Cùng ngày dự án được hé lộ, cổ phiếu của nhiều công ty khai thác và chế biến khoáng sản quan trọng tại Mỹ đã tăng mạnh trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa, cho thấy kỳ vọng tích cực của thị trường đối với Project Vault.

Theo đánh giá của các nhà phân tích, việc thành lập kho dự trữ khoáng sản chiến lược không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là bước đi quan trọng trong chiến lược an ninh chuỗi cung ứng và cạnh tranh công nghệ của Mỹ. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, Project Vault được xem là một công cụ then chốt giúp Washington tăng khả năng tự chủ về nguyên liệu, bảo vệ ngành sản xuất trong nước và giảm thiểu rủi ro từ các biến động bên ngoài.

B.N